Δεν είναι παρά μια αόρατη φλούδα κυττάρων που στέκεται ανάμεσα σ’ εμάς και τον έξω κόσμο για να διατηρεί το δέρμα μας υγιές και προστατευμένο. Μερικές φορές όμως, όπως μετά το καλοκαίρι, διαταράσσεται και χρειάζεται τη δική μας βοήθεια για να… συνέλθει.

Λέμε συχνά ότι, μερικά πράγματα, μόνο αν τα χάσουμε, καταλαβαίνουμε την αξία τους. Το ίδιο ακριβώς ισχύεικαι με τον επιδερμικό φραγμό (skin barrier). Αρκεί να αναλογιστούμε τι μπορεί να προκαλέσει η διαταραχή του για να αντιληφθούμε τη σημασία του: Ξηρότητα, αφυδάτωση, θαμπάδα, τραχύτητα, ευαισθησία, ερυθρότητα, κηλίδες και βέβαια πρόωρη γήρανση! Αξίζει επομένως να τον γνωρίσουμε καλύτερα, να μάθουμε τι τον απειλεί, πότε εμφανίζει σημάδια φθοράς, αν και πόσο φταίμε κι εμείς και πώς μπορούμε να επανορθώσουμε. 

Τι είναι: Ο δερματικός φραγμός αποτελεί την φυσική ασπίδα προστασίας της επιδερμίδας. Βασικό μέρος του είναι η κεράτινη στιβάδα, όπου τα κύτταρα, πλούσια σε κερατίνη, περιβάλλονται από ένα μείγμα λιπιδίων, όπως κεραμίδια, χοληστερόλη και λιπαρά οξέα. Μαζί με τους Φυσικούς Ενυδατικούς Παράγοντες (NMF), συμβάλλει στη συγκράτηση της υγρασίας του δέρματος, στη διατήρηση της ισορροπίας και στην προστασία του από εξωτερικούς ερεθιστικούς παράγοντες.

Τι κάνει: Αποτρέπει την εξάτμιση των φυσικών αποθεμάτων νερού και, το πιο σημαντικό, εμποδίζει εξωτερικούς εχθρικούς παράγοντες, όπως είναι τα βακτήρια, τα αλλεργιογόνα και οι περιβαλλοντικοί ρύποι, να διεισδύσουν στο δέρμα και να προκαλέσουν ερεθιστικές αντιδράσεις και ευαισθητοποίηση. Όσο λοιπόν παραμένει ακέραιος, εξασφαλίζει απαλότητα, λάμψη, λεία υφή και… ηρεμία στην επιδερμίδα. 

Από τι κινδυνεύει; Αν εξαιρέσουμε τη γενετική προδιάθεση, τη βιολογική γήρανση (μετά τα 45-50 γίνεται πιο ευάλωτος) και ορισμένες δερματικές παθήσεις (ατοπία, έκζεμα κ.α.), την ακεραιότητά του φραγμού μπορούν να απειλήσουν εξωγενείς παράγοντες (ακραίες κλιματολογικές συνθήκες, UV ακτινοβολία, αστική ρύπανση ) αλλά και εμείς με το lifestyle μας (στρες, κακός ύπνος, κάπνισμα, πολύωρη ηλιοθεραπεία) και με τον τρόπο που φροντίζουμε την επιδερμίδα μας (υπερβολική απολέπιση, επιθετικά προϊόντα καθαρισμού).

Ποια είναι τα άμεσα συμπτώματα; Το ξεφλούδισμα (τα κύτταρα απολεπίζονται σαν διάφανες νιφάδες) της αφυδατωμένης επιδερμίδας. Το αίσθημα τραβήγματος και η έλλειψη άνεσης στην ξηρή επιδερμίδα. Το αίσθημα καύσου, η ερυθρότητα και τα τσιμπήματα στις ευαίσθητες επιδερμίδες. Όλα αυτά είναι προειδοποιητικά σημάδια ότι φραγμός δεν είναι πια συμπαγής.

Ποιες είναι μακροπρόθεσμα, οι συνέπειες; Η αποδυνάμωση του φραγμού, κάνει τα κύτταρα της επιδερμίδας περισσότερο ευάλωτα στις περιβαλλοντικές επιθέσεις και το οξειδωτικό στρες, με αποτέλεσμα να επιταχύνεται η διαδικασία γήρανσης και το δέρμα να γίνεται πιο αντιδραστικό απέναντι στους εξωτερικούς παράγοντες.

Μπορούμε να επανορθώσουμε; Ναι. Αν η διαταραχή του δερματικού φραγμού είναι περιστασιακή-όπως μετά το καλοκαίρι- οι φυσικοί επανορθωτικοί μηχανισμοί της επιδερμίδας καταφέρνουν να αποκαταστήσουν τις φθορές μέσα σε 2-4 εβδομάδες. Χρειάζονται όμως και τη δική μας βοήθεια, ιδίως όταν με το πέρασμα του χρόνου, οι φυσικές αυτές διαδικασίες αρχίζουν να επιβραδύνονται. Με σωστή στρατηγική και σύμμαχό μας το ισχυρό οπλοστάσιο που προσφέρει η σύγχρονη κοσμητολογία, η επιδερμίδα θα ξαναβρεί σύντομα την υγεία και την λάμψη της!

Οι κινήσεις μας: Μέχρι να ξεκινήσει η φυσική διαδικασία επανόρθωσης του φραγμού, η φροντίδα μας χρειάζεται να είναι όσο γίνεται πιο απλή και πιο ήπια.

• Για όσο νιώθουμε την επιδερμίδα να είναι «στεγνή» και να τραβάει, χρησιμοποιούμε ήπια καθαριστικά, εμπλουτισμένα με κεραμίδια, νιασιναμίδη, υαλουρονικό, πρεβιοτικά κ.α. Αποφεύγουμε τα προϊόντα που περιέχουν θειικά επιφανειοδραστικά, όπως το SLS και το SLES και προτιμάμε γαλακτώματα ή micellar water που είναι σαφώς φιλικότερα προς την επιδερμίδα. 
• Περιορίζουμε την απολέπιση. Για να επιτρέψουμε την επούλωση του φραγμού, διακόπτουμε τη χρήση απολεπιστικών για τουλάχιστον 2 εβδομάδες και στη συνέχεια, τα επαναφέρουμε σταδιακά και με μέτρο-όχι πάνω από 1-2 φορές την εβδομάδα. Tip:  Επιστρέφουμε σε δραστικά αντιγηραντικά συστατικά όπως τα ρετινοειδή και τα AHA, μόνο όταν έχει αποκατασταθεί η ακεραιότητα του δερματικού φραγμού.
• Επιλέγουμε σωστά την ενυδατική μας κρέμα. Προτιμάμε συνθέσεις με συστατικά που μιμούνται τα φυσικά λιπίδια της επιδερμίδας και τα αναπληρώνουν (σκουαλάνιο, κεραμίδια), τροφοδοτούν τα κερατινοκύτταρα με υγρασία (υαλουρονικό οξύ, βεταϊνη, εκτοΐνη, πανθενόλη), καταπραΰνουν (αλόη, βιταμίνη Ε) και παρέχουν αντιοξειδωτική προστασία (matcha tea, βιταμίνη Cc).
• Δεν ξεχνάμε ότι η αντηλιακή προστασία είναι must, 365 μέρες το χρόνο.